فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
260
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
هشتاد روز در ميان برف به سر برده است . براى اينكه زمستان ايران را بيش از اين تحقير كرده باشد ( زمستان ايران خيلى سرد است ) به قلهء كوه الوند ، كه 000 خ 10 پا ارتفاع دارد و پشت شهر همدان واقع شده ، نيز صعود كرده و پس از آن به كربلا مسافرت كرده و مدت چهل سال بر روى خاك زيسته است . خاك ايران بايد مغذى باشد ، چه اغلب مشاهده مىشود كه الاغها پوزهء خود را به خاك مىمالند . شاه نعمة اللّه ولى پس از كسب شهرت به خاطر اين سه كار خود مدت هفت سال در شهر مكه به سر برد . لكن وضع اين شهر مانند شهر مشهد چنان است كه وقتى مسافر به آنجا رسيد ناچار نيست محروميتهاى زيادى را متحمل گردد . البته هنگامى مىتوان اين اظهار عقيده را كرد كه به روايات كسانى كه به اين شهر مسافرت كردهاند ايمان داشته باشيم . شاه نعمة اللّه از مكه به سمرقند رفت و مدتى با تيمور معروف به سر برد . در اين شهر به قدرى هواخواه و طرفدار پيدا كرد و آنها طورى او را احاطه كردند كه تيمور لنگ ، آن فاتح زيرك ، براى شاه نعمة اللّه ولى خانهاى در ماهان ساخت و به اين ترتيب بين خود و او ، در حدود 3218 كيلومتر فاصله ايجاد كرد . با اين وصف هر كجا بود و هر جا مىرفت مردم براى او احترام فراوان قائل بودند . در تاريخ ضبط شده كه پادشاه دكن مقدار زيادى جواهرات گرانقيمت براى او فرستاد . به طورى كه عوارض راهدارى آن بالغ بر 000 خ 70 ليره شد . اين نكته نيز ذكر شده كه شاهرخ ، پادشاه وقت ، وى را از پرداخت ماليات معاف كرد . چه ، همسرش به او خاطرنشان كرده بود كه اگر از يك مرد روحانى ماليات گرفته شود در تاريخ ذكر خواهد شد و عكس العمل خوبى نخواهد داشت . شاهرخ پسر تيمور لنگ بود و مىدانيم كه شخصيت فوق العادهاى داشت و مرد دانشمندى بود . ولى اين نكته كه يكى از پادشاهان ايران بنا به توصيهء همسرش از گرفتن پول امتناع ورزد مىرساند كه همسر او نيز زن مبرزى بوده است . هنگامى كه مسافر به ماهان مىرود به او مىگويند كه غير از مشاهدهء چيزى كه هدف مسافرت او بوده چيزهاى ديدنى زياد ديگرى نيز وجود دارد . در مورد ماهان بايد اين نكته را پذيرفت . در حدود 5 / 1 تا 3 كيلومتر خارج از اين شهر كوچك و جالب توجه ، كه كانون قالىبافهاست . ( در خانههاى گلى اين شهر دستگاههاى قاليبافى زيادى وجود دارد ) ، جادهاى وجود دارد كه پرسنگترين و ناهموارترين و تنگترين و اغفالكنندهترين جادههاى ايران به شمار مىرود . در اين محل در پاى كوه بزرگى ، كه قلهء آن از برف پوشيده شده ، زيباترين باغ ايران ديده مىشود . اين باغ فرمانفرماست . جريان وحشى